materyalim

Ağ Referans Modlelleri ve Ağ Hizmetleri

Ağ referans modelleri ve ağ hizmetleri taşıma ve uygulama katmanındaki protokolleri kullanma becerilerinin kazandırıldığı bir öğrenme materyali

Taşıma Katmanı Protokolleri

İstemci - Sunucu İlişkisi 

İnsanlar her gün başkalarıyla iletişim kurmak ve rutin görevlerini yerine getirmek için ağ ve internet üzerinden sağlanan hizmetleri kullanmaktadır. En yaygın kullanılan internet uygulamalarının çoğu, birçok farklı sunucu ve istemci arasındaki karmaşık etkileşimlere dayanır.  

Sunucu, ağa bağlı diğer konak bilgisayarlara bilgi veya hizmet sağlayan bir yazılım uygulamasını çalıştıran konak bilgisayarı ifade eder.   

İstemci ise, sunucunun bilgi veya hizmetini talep eden bilgisayarları ifade eder.  


Bir web sayfası incelenirken kullanıcının bilgisayarı ve web tarayıcısı, istemci olarak adlandırılır. Web sayfasını, veritabanlarını ve uygulamaları üzerinde barındıran gelişmiş bilgisayarlar da sunucu olarak adlandırılır. Web tarayıcısı, web sunucusundan bir istekte bulunur ve sunucu istenen bilgileri toplar ve onu bir web sitesi şekline getirerek web tarayıcısına geri yollar. Kullanıcılar da ekranda web sitesini görmüş olur.Bu karmaşık etkileşimlerin gerçekleşmesini sağlayan en önemli faktör, tümünün üzerinde anlaşılmış standartları ve protokolleri kullanmasıdır.  

İstemci/sunucu sistemlerinin en önemli özelliği, istemcinin sunucuya bir istek göndermesi ve sunucunun istemciye bilgiyi geri göndermek gibi bir işlev yürüterek yanıt vermesidir. Web tarayıcısı ve web sunucusu bileşimi büyük olasılıkla en yaygın kullanılan istemci/sunucu sistemi örneğidir. 

Ağ üzerinde sadece web sunucuları bulunmaz. Dosya aktarımı için FTP sunucular, IP adresi dağıtımı için DHCP sunucular, web sitelerinin IP adresini bulmak için DNS sunucular, e-posta alıp göndermek içinde e-posta sunucuları da ağ üzerinde yer alan sunucular arasındadır.  

Taşıma Katmanı Protokolleri

TCP/IP’de taşıma katmanı için TCP ve UDP olmak üzere iki protokol tanımlıdır. TCP bağlantı temelli bir protokoldür. Bu yüzdengönderici ve alıcı, veri iletişimi başlamadan önce iki taraf iletişim yapma konusunda istek ve onaylı mesajlarını birbirlerine gönderir. UDP ise bağlantısız basit bir protokoldür. Bu protokolde iletişim başlamadan önce gönderici ve alıcı arasında paket alışverişi yoktur.

TCP 

Gelişmiş bilgisayar ağlarında ve paket anahtarlamalı bilgisayar iletişiminde, kayıpsız veri gönderimi sağlayabilmek için TCP protokolü kullanılmaktadır. HTTP, HTTPS, POP3, SMTP ve FTP gibi protokollerin veri iletimi TCP aracılığıyla yapılır. TCP aşağıdaki işlemleri gerçekleştirir. 

Bağlantılı haberleşme: Bilgisayarlar iletişime geçmeden önce aralarında bir oturum açar. Oturumun açılması sırasında bilgisayarlar, kendi iletişim parametrelerini birbirlerine iletir ve bu parametreleri dikkate alarak iletişimde bulunur. Bu işleme el sıkışma (handshaking) adı verilir.   

Güvenli haberleşme: Bilginin karşı tarafa gittiğinden emin olma durumudur. Bu güvenilirlik, bilginin alındığına dair karşı taraftan gelen bir onay mesajı ile sağlanır. Eğer bilgi gönderildikten belli süre sonra bu mesaj gelmezse paket yeniden gönderilir.  
TCP’de tanımlı temel görevler aşağıdaki şekilde sıralanabilir:  

TCP Temel Görevleri

  • Bir üst katmandan gelen verinin uygun uzunlukta parçalara bölünmesi
  • Her bir parçaya, alıcı kısımda aynı biçimde sıraya koyulabilmesi amacıyla sıra numarası verilmesi
  • Kaybolan veya bozuk gelen parçaların tekrarlanması
  • Uygulamalar arasında yönlendirme yapılması
  • Güvenilir paket dağıtımının sağlanması

TCP Protokolünün Yapısı

TCP, taşıma katmanında verileri parçalara bölerek her bir parçanın önüne başlık bilgisi ekler. Başlık bilgisiyle birlikte bu veriye, TCP Segmenti denir.TCP başlık bilgisi 20 byte’tır. TCP Segmenti aşağıdaki gibidir.

Kaynak port: Veriyi gönderen bilgisayarın kullandığı TCP portudur. 
Hedef port: Hedef bilgisayarın TCP portudur. 
Sıra numarası: Gönderilen paketin sıra numarasını gösterir.Gönderilmeden önce daha küçük parçalara ayrılan verinin, alıcı kısımda yeniden aynı sırada elde edilmesinde kullanılır. 
Onay numarası: Gönderilen verinin en son hangi sekizlisinin alındığını göndericiye iletmek için kullanılır. 
Başlık uzunluğu: TCP segmentinin uzunluğunu gösterir. 
Rezerve: İleride kullanılmak üzere saklı tutulur. 
Bayraklar: Segment ile ilgili kontrol bilgilerini taşır. 6 tane bayrak biti bulunmaktadır. 

Bunlar: 

  • Acil (urgent) bayrağı: Bu bayrak, acil işaretçisi alanının geçerli olup olmadığını belirtir.
  • Alındı (acknowledgement) bayrağı: Bu bayrak, acknowledgement alanının geçerli olup olmadığını belirtir.
  • Push bayrağı: Bu bayrak, modülün push fonksiyonunu işletip işletmeyeceğini belirtir.
  • Push metodu, gönderilecek verinin hemen gönderilmesi için kullanılır.
  • Reset bayrağı: Bu bayrak, bağlantının resetlenmesi gerektiğini belirtir. Bağlantıyı, anormal durumlarda, başlangıç durumuna getirir.
  • Synchronize bayrağı: Bu bayrak, sıra numaralarının eş zamanlanmasının oluşturulmaya çalışıldığını bildirir.
  • Bağlantı kurma segmentlerinde handshaking (el sıkışma) işlemlerinin oluştuğunu belirtmek için kullanılır.
  • Finish bayrağı: Bu bayrak, göndericinin gönderecek daha fazla verisinin olmadığını belirtir.

Hata kontrol bitleri: Segmentin hatalı ulaşıp ulaşmadığını kontrol etmek için kullanılır. 
Acil işaretçisi: Bir verinin acil olarak iletilmek istendiği durumlarda kullanılır. 
Seçenek: TCP segmentinin maksimum boyutunun bilgisini taşır. 
Doldurma biti: Seçenek bitinin boyutunu, 32 bit’e tamamlamak için kullanılır. Veri: Verinin bulunduğu kısımdır.

TCP ile İletişim Nasıl Kurulur?

TCP veri iletiminin başlaması için aşağıdaki işlemler gerçekleşir: 

  1. İstemci, sunucu ile bir TCP oturumunu başlatmak için sunucuya bir SYN paketi gönderir ve dinlemeye geçer.
  2. SYN başlatma paketini alan sunucu, ACK onay paketiyle birlikte SYN paketi gönderir ve dinlemeye geçer.
  3. İstemci, sunucunun gönderdiği SYN paketine karşılık ACK onay paketi gönderir. Sunucu, ACK onay paketini aldıktan sonra oturum başlatılır.

Bu işleme üç aşamalı el sıkışma (3way-handshake) adı verilir. 

Portlar

TCP ve UDP, üst protokollerle bağlantıda portları kullanır. 65535 adet port vardır veIANA (Internet AssignedNumbersAuthority) ilk 1024 portu,iyi bilinen (Well-known) portlar olarak ilan etmiştir.   

Bir bilgisayar, bir IP adresi ve bir port belirlediğinde buna soket (socket) ismi verilmektedir. Yani “X IP adresindeki bilgisayara, Y port’undan bilgi gönderildiğinde, bu bilgi şu işlem için ele alınacaktır.” şeklinde bir önerme ortaya çıkar.  

Örneğin istemci bir web sitesine bağlanmak istediğinde TCP segmentindeki, Hedef Port bilgisi 80 olur. HTTP’nin varsayılan port numarası 80’dir. İsteği alan sunucu, hedef port bilgisine bakarak kendisine gelen isteği ilgili uygulama katmanındaki servise gönderir.   

Örnekte, ağ benzetim programı ile hazırlanmış basit bir ağ yapısı gözükmektedir. Web sayfasının olduğu sunucunun IP adresi 192.168.1.100, istemcinin ise 192.168.1.200’dür.   

İstemci web sayfasını görüntülemek istediğinde sunucuya bir veri paketi gönderilir.

SRC PORT alanı (kaynak port), istemcinin portunu gösterir ve sunucudan istemciye gelecek olan bilgiler bu port numarası ile uygulama katmanına geçecektir. Kaynak port, iki aygıt arasındaki iletişimi tanımlamak için gönderen aygıt (istemci) tarafından rastgele oluşturulur.DEST PORT (hedef port) alanı ise sunucunun port numarasıdır. Bu port numarası sunucuya HTTP hizmeti istendiğini belirtir.  

Birçok TCP/IP ve UDP/IP servisi, bu port numaraları ile tanınır. Port numaraları üç ayrı sınıfta toplanır. Bunlar:  

0 ile 255 arasındaki port numaraları standart uygulama katmanlarına erişim için kullanılmıştır. Örneğin telnet için port 23, ftp için port 21 kullanılır. Windows İşletim Sisteminde, bilgisayarın hangi uygulama programı için hangi port numarasını kullandığı C:\Windows\System32\Drivers\etc\services dosyasından öğrenilebilir.

Port Numaraları

  • FTP: 20-21. port
  • HTTP: 80. port (Alternatif Port: 8080)
  • HTTPS: 443. port
  • SMTP: 25. port
  • TELNET: 23. port
  • SSH: 22. port
  • IMAP: 143. port
  • POP3: 110. port
  • SMPTS: 465. port
  • POP3S: 995. port
  • IMAPS: 993. port DNS: 53. port
  • DHCP: 67-68. port
Haber Tarihi 07 Mayıs 2020, Perşembe 188

AraçlarAraçlar

Akademik İlanlarAkademik İlanlar

Üniversitelerin Yayınladığı Akademik İlanlar

Pratik BilgilerPratik Bilgiler

Ösym'nin Düzenlediği Sınavlar Hakkında Bilgiler

Sınav TarihleriSınav Tarihleri

Ösym'nin Düzenlediği Sınav Tarihleri

Türkçe KelimelerTürkçe Kelimeler

Türkçede En Çok Karıştırılan Kelimeler ve Doğruları

ÖğretmenÖğretmen

Öğretmenlik ve Atamalar Hakkında Son Gelişmeler